Naukowy.pl

Humanistyczne => Język polski => Prezentacje maturalne => Wątek zaczęty przez: leiito w Maj 11, 2009, 01:31:54 pm

Tytuł: Przemiana bohatera i jej sens w literaturze. Zanalizuj problem na przykładach wybranych utworów.
Wiadomość wysłana przez: leiito w Maj 11, 2009, 01:31:54 pm
"Przemiana bohatera i jej sens w literaturze. Zanalizuj problem na przykładach wybranych utworów"

Na samym wstępie chciałbym wytłumaczyć co kryje sie pod pojęciem przemiany bohatera, otóż jest to gruntowna zmiana zachowania oraz myślenia. Jest to proces znany nam wszystkim gdyż większość z nas ją przeszło. Przemiana bohatera wynika zmienności natury ludzkiej popartej czynnikami zewnętrznymi.
Literatura dostarcza nam wiele przykładów przemiany bohatera oraz tego jak owa przemiana wpływa na jego światopogład oraz dalsze losy. Motyw wewnętrznej przemiana bohaterów literackich możemy najczęściej zaobserwować w dziełach literatury doby romantyzmu, ale nie tylko ponieważ kolejna epoka pozytywizm dużo odmienna od romantyzmu również dostarcza przykładów metamorfozy.
Postacie literackie, na podstawie których rozważe problem przemiany, przeszły ją w sposób bardzo diamteralny, dzięki temu bardziej widoczny i prosty do omówienia.


Bohaterowie którzy przeszli przemianę :

a) Jacek Soplica (ogólna charakterystyka) - To typowy, zubożały szlachcic,. Reprezentuje on drobną szlachtę. Lubi bawić się, spędzać czas na różnego rodzaju rozrywkach, dyskusjach, waśniach. Cieszy się ogólnym szacunkiem wśród szlachty. Z uwagi na swój bojowy charakter zostaje przywódcą szlachty litewskiej. Jacek potrafi łatwo jednać sobie ludzi, bywa często na sejmikach, jest zapraszany na różnego rodzaju zabawy lub przyjęcia do swoich znajomych. Powszechnie znany i utożsamiany z awanturnikiem, i zawadiaką. Z temperamentu był człowiekiem porywczym i zuchwałym, dominującą cechą jego charakteru była duma ale także impulsywność, kłutliwość.

KROTKA BIOGRAFIA JACKA SOPLICY
Szczególną przyjaźnią darzy go magnat Stolnik Horeszko, często zaprasza go na uczty do swojego zamku. Wykorzystując popularność Soplicy, zapewnia sobie tym samym dodatkowe poparcie na sejmikach. Jacek jednak, mimo swojej naiwności domyśla się, że przyjaźń Horeszka jest udawana, ale nie może opanować wzrastającego uczucia do Ewy, córki Horeszki. Ona również go kocha. Jednak jej ojciec, uznający Soplicę jedynie za kompana, nie dopuszcza myśli, że mógłby on zostać jego zięciem. Nie bez znaczenia pozostaje tu też stan majątkowy Jacka. Starania Jacka o rękę Ewy kończą się niepowodzeniem - podaniem mu „czarnej polewki” - jest to wielki afront. Nieszczęśliwy i urażony w swojej dumie postanawia zgromadzić mały oddział żołnierzy, opuścić Litwę i walczyć w Moskwie. Przed wyjazdem chce się jednak pożegnać ze Stolnikiem, prosząc go jeszcze raz o rękę Ewy. Znów dostaje odmowę.Straciwszy wszelką nadzieję wyjeżdża i poślubia ubogą dziewczynę, której nie kocha. Staje się szaleńcem opętanym żądzą zemsty. Nieszczęśliwa miłość sprawia, że najgorsza wada bierze górę - zaczyna pić na umór i traci szacunek wśród ludzi. W końcu nieszczęsna żona umiera z żalu, zostawiając mu syna Tadeusza.

Po jej śmierci Jacek Soplica zaczyna podróżować po kraju. Wszędzie krążą słuchy o zaręczynach Ewy z kasztelanem. Pewnego dnia, Jacek jeżdżąc wokół zamku, ze złością zauważa jak Stolnik bawi się - mimo boleści swej córki (która wcale nie chce wychodzić za mąż za mężczyznę przeznaczonego jej przez ojca). Przez głowę przemyka mu myśl o zemście. Nagle zauważa Moskali szturmujących zamek. W pierwszej chwili chce ocalić Ewę i przyjść z pomocą jej ojcu, lecz gdy widzi, że moskale przegrywają i zwycięski Stolnik znowu napawa się wygraną, uczucie zazdrości i zemsty staje się silniejsze. Nie bacząc na to co robi, Jacek chwyta karabin jednego z Moskali i strzela, raniąc śmiertelnie Stolnika. Wciąż jeszcze widać tu cechy nabyte w młodości – nadal nie może wyzbyć się porywczości i gwałtowności. Zaraz po tym nierozważnym czynie na miejscu zdarzenia pojawia się wierny sługa Horeszki – Gerwazy. Próbuje pomścić swego pana - strzela do Jacka, ale niecelnie.

Po zabójstwie Stolnika Horeszki wszyscy uznają go za zdrajcę narodowego, otoczony powszechną pogardą , ze zrujnowanym majątkiem niżej już upaść nie może. Powoduje to przełom i głęboką przemianę w jego życiu oraz charakterze. Dopiero teraz jak obudzony z długiego snu zdaje sobie sprawę z nieszczęscia które spowodował. Jacek wyjeżdża za granicę. Odbywa pokutę w klasztorze i służbę żołnierską na polach bitewnych. Pod przydomkiem Księdza Robaka zaczyna walczyć u boku Napoleona, nie dbając o sławę, często narażając na niebezpieczeństwo własne życie. Postanawia odkupić swoje winy młodości, walcząc o wolność ojczyzny, w końcu zostaje emisarjuszem, wysłańcem prowadzącym działalność konspiracyjną na terenie trzech zaborów. Czasami udaje mu się przedostać do kraju. Przenosi rozkazy wodzów, nawołuje Polaków do przygotowania powstania przed wkroczeniem wojsk Napoleona na Litwę - wiąże się z tym nadzieja na odzyskanie niepodległości. Staje się prawdziwym patriotą, bardzo kocha swoją ojczyznę.

Jacek rehabilituje sie za wyżadzone krzywdy, udaje mu się pogodzić rody Horeszków i Sopliców poprzez małżeństwo Tadeusza z Zosią. Podczas najazdu wojsk rosyjskich Jacek zostaje śmiertelnie ranny. Przed śmiercią dokonuje długiej spowiedzi, w której wyjawia swoje prawdziwe nazwisko i uzyskuje przebaczenie Gerwazego.

A jak zmienił sie charakter Jacka? Po burzliwych, młodzieńczych latach przychodzi czas na skruchę i poprawę. Jacek kiedyś był dumny teraz jest pokorny. Dawniej on rozkazywał i przwodził, nie uznawał nad sobą żadnej władzy- teraz wypełnia rozkazy przełożonych. Za młodu najważniejsze dla Jacka były jego sprawy- teraz podporządkował swoje życie sprawie narodowej.Jest symbolem nowego typu bohatera romantyzmu. Zbuntowany przeciwko złu, krzywdzie, przemocy i niesprawiedliwości.

Według mnie, po przemianie Jacek Soplica to wzór prawdziwego patrioty, który wszystko jest w stanie poświęcić dla ojczyzny. Jest to postacią dynamiczną - jego charakter kształtuje się w trakcie rozwijania się akcji utworu. Mickiewicz w swoim utworze świadomie podkreśla, jak wielkie znaczenie w życiu człowieka odgrywa służba i poświęcenie dla ojczyzny oraz żarliwy patriotyzm, co powoduje, że przebaczamy Jackowi wszystkie grzechy jego młodości i stawiamy go w rzędzie tych bohaterów literackich, którzy stanowią dla nas wzory osobowe.


b) Kordiana poznajemy w momencie młodzieńczej obserwacji świata. jest niespokojnym młodym poetą (nadwyraz dojrzały 15latek cierpiący na chorobę wieku) trawiony przez poczucie braku celu i sensu istnienia ("jaskółczy niepokój"), apatię i nudę. Wybujała wyobrażnia i romantyczne marzenia zmuszają go do nieustannego poszukiwania jakiegos wykraczającego poza codzienność ideału – to pragnienie koliduje jednak z psychiczno-fizycznymi możliwościami bohatera.Kordian jest człowiekiem, który kieruje się w życiu sercem, uczuciem. Taka cecha jest charakterystyczna dla wszystkich bohaterów romantycznych.

W I akcie dramatu młodziutki Kordian rozczarowuje się co do miłości - ukochana Laura wzgardliwie nie odwzajemnia jego uczucia. Kordian próbuje popełnić samobójstwo, jednak w ostatniej chwili rezygnuje. W II akcie poznajemy losy Kordiana jako prawie dorosłego mężczyzny, podczas jego europejskiej podróży. Przebywając w Dover odbiera on od życia kolejną lekcję poświęconą romantycznej miłości. Kolejna kochanka bohatera, Wioletta, okazuje się wyrachowana i fałszywa - Kordian zdaje sobie wówczas sprawę z tego, że uczuciami mogą sterować pieniądze. Także religia nie przynosi oczekiwanego rozwiązania problemów - papież odmawia zniewolonej Polsce swojego wstawiennictwa, a nawet błogosławieństwa. Kordian dojrzewa powoli do decyzji, że tylko walka z zaborcami może stanowić sens życia Polaka.

Ostatecznie jego przemiana dokonuje się na Mont Blanc, gdzie Kordianowi zaświtała buntownicza idea poderwania ludów Europy z tyranią (Winkelriedyzm – polityczna koncepcja poświecenia się narodu polskiego za ludzkość, a własnej osoby za naród. Ten przełomowy moment rzeczywiście nadaje sens życia Kordianowi, lecz odnalezienie celu nie było przecież równoznaczne ze zmianą jego osbowości i poetyckiej psychiki. Mimo to bohater przebył zasadniczy etap w swoim wewnętrzym rozwoju, przeszedł od marzeń do postanowień, odnalazł sens życia w walce o nardową niepodległość) skąd bohater zostaje symbolicznie przeniesiony do Polski. Kordian nie zatraca poczucia swojej wyjątkowości.

Kolejny etap przemiany bohatera to przejście od postanowień do czynów, do których jak się okazuje bohater nie był zdolny. Występując jak inicjator i organizator spisku majacego na celu zamordowanie cara Mikołaja I, nie zyskał poparcia, był zmuszony do samotnej walki, co więcej, sam pomysł okazał sie niezbyt dojrzały politycznie (po mikołaju przyjdzie inny car). Do klęski planu Kordiana przyczyniły się jego nadwrażliwośc, uczucie leku i niepokój moralny, które doprowadziły go do koszmarów sennych. Obrany cel przerósł znowu jego młodzieńcze mozliwości psychiczne i fizyczne. Kordian przegrał ze względu na niedojrzałość polityczną programu, który zamierzał zrealizować. Swiadomosć tego faktu zdobył dopiero w szpitalu wariatów (szatan – doktor ukazuje mu bezcelowość jego poswięcania się za naród i to stało się dla niego największą klęską)

Ewolucja przemiany – Kordian powraca do punktu wyjścia.
Kordian przegrywający w akcje III jest jednak innym człowiekiem niz ten poznany w akcie I. Dokonała się w nim wielka przemiana. Poprzez walkę z własną niemocą i marzeniami bohater ewoluował od młodzieńczego poszukiwania idei do sformuowania określonego programu, a następnie do uświadomienia sobie jego nieskuteczności. Ewolucja ta przebiegła jakby po linii kolistej, bowiem na koniec utworu Kordian jest znowu w sytuacji wyjsciowej, która zmusza go do rewizji dotychczasowych ideałów i poszukiwania nowych.

c) Marek Winicjusz- w pierwszym etapie życia młody trybun kochał rozkosz. NIe szanował ludzi. Kobiety traktował przedmiotowo. Kiedy którejś pożądał musiał ją mieć. Nie zwracał uwagi na piękno wewnętrzne. Był okrutny dla swoich niewolników. Mówi o tym następujący fragment "Winicjusz chwycił brązowy świecznik i jednym uderzeniem strzaskał czerep niewolnikowi". Żył w rozpuście, chętnie brał udział w ucztach Nerona. Nie znał granic ani umiaru w dążeniu do celu. Był typowym patrycjuszem - porywczy i wybuchowy. Winicjusz był człowiekiem gwałtownym i egoistycznym który zawsze musiał zaspokoić swoje pragnienia, był także momentami nieobliczalny. W przypływie złości zabił swego wiernego sługę Gulo, który go wychował, co również świadczy o jego porywczym charakterze.


Stopniowa przemiana Marka rozpoczyna się od poznania Ligii. Zauroczony urodą dziewczyny, od pierwszego spotkania postanowił zdobyć ją za wszelką cenę. Początkowo jego zamiary wobec zakładniczki były dobre. Pragnął ją poślubić zgodnie z rzymskim obyczajem, lecz uległ radom Petroniusza Nie mógł zrozumieć, że Kalinna nie może lub nie chce zostać jego nałożnicą. Wykradając ją zupełnie nie liczył sie z jej uczuciami. Po raz kolejny jego dobro było na pierwszym miejscu. Kiedy Ligia mu uciekła, najpierw obmyślał na niej plan zemsty. Wyobrażał sobie, jak za karę cierpi. Sądził, że będzie ją karał za każdym razem, kiedy mu się przypomni, co przez nią przeszedł. Było to łatwe tylko początkowo, później bowiem pożądanie Ligii zmieniło się w prawdziwą i trwałą miłość do niej. Już nie chciał zrobić z niej nałożnicy. Mimo to, zaślepiony uczuciem i goryczą stał się człowiekiem bezwzględnym i okrutnym dla swoich niewolników.
Marek gardził także chrześcijanami. Nie mógł zrozumieć ich religii, która za zło kazała odpłacać dobrem. Jego pierwsza przemiana dokonała się po pobycie w domu Miriam, gdzie zaznał troskliwości chrześcijan. Zaczął poznawać naukę wyznawców Chrystusa, lecz najpierw odrzucał ją, uważając, że była sprzeczna z jego naturą i przyzwyczajeniami. Spodziewał się zadziwiającej przemowy, odkrywającej przed nim nieznane tajemnice, a nie usłyszał nic odkrywczego. Najbardziej zaskoczyło go to, że Bóg chrześcijan obiecywał im za dobro i cnotę nieśmiertelność równą bytowi bogów. Przemowa Piotra zmusiła go do zadania sobie wielu pytań: ?Co to za Bóg? Co to za nauka? Co to za lud??. Nauka chrześcijan była sprzeczna z jego światopoglądem i przyzwyczajeniami.
Odkrył, że tak naprawdę nie kochał Ligii, lecz jej pożądał. Dostrzegł, jak bardzo dziewczyna różniła się od kobiet, które znał i pokochał ją za jej piękną duszę i troskliwość. Wstydził się swego poprzedniego zachowania i nie mógł już znieść pełnych nieprawości rządów cezara. Odnalazł sens w wielkiej, szczerej i głębokiej miłości do Ligii. Z powodu tej kobiety zmienił wyznanie i całe swoje życie. Tych dwoje poradziło sobie, za sprawą miłości, ze wszystkimi przeciwnościami losu. W tym przypadku można śmiało powiedzieć, że to uczucie ma moc sprawczą.

Powrocie do domu zmienił się i zaczął lepiej traktować niewolników, dostrzegając w nich przede wszystkim ludzi.. Nabrał obrzydzenia do życia w rozpuście i do Nerona, czując swoją bezsilność wobec szalonego cezara. Stopniowo również przekonywał się do wiary w Chrystusa, a jego największym zwycięstwem nad własnym charakterem był moment, kiedy zwrócił się do Apostoła Piotra, aby pobłogosławił jego miłość i pomógł mu zrozumieć naukę chrześcijan.
W obliczu kolejnego nieszczęścia, jakim było pojmanie ukochanej i prześladowanie wyznawców Chrystusa, Winicjusz stał się człowiekiem pokornym, kierującym się wyłącznie dobrem dziewczyny. Zniżył się nawet do tego, że o pomoc błagał niewolników i chciał poświęcić cały swój majątek, aby uwolnić Ligię. W dniach rozpaczy umocniła się jego wiara i stał się gorliwym chrześcijaninem, wierzącym w potęgę Boga. Gorliwie się modlił, przebaczał krzywdy, nawracał swoją służbę. "Z twoim usposobieniem mogłeś albo nienawidzić imienia chrześcijanina jak zarazy, albo nim zostać"- mówił Petroniusz. I tak się stało. Winicjusz przyjął chrzest.
Momentem przełomowym w procesie przemiany wewnętrznej Winicjusza była uczta na stawach Agryppy, podczas której Poppea usiłowała go uwieść.
Mimo to, przemiana Marka od rzymskiego żołnierza, egoistycznego i porywczego do pełnego miłości do bliźniego chrześcijanina dobiegła końca. Znalazł szczęście nie tylko u boku ukochanej, która została jego żoną, lecz także w nauce wyznawców Chrystusa, która uczyniła jego życie w pełni wartościowym, o czym napisał w liście do Petroniusza. W Chrystusie Marek Winicjusz odnalazł źródło spokoju i szczęścia.
Nastąpiła w nim głęboka przemiana, która stała się dowodem jego wytrwałości i siły.


ZAKOŃCZENIE
Na podanych przykładach widać, że największe przemiany w człowieku dokonują się głównie dzięki emocjom, jak i poprzez warunki zewnętrzne, w jakich przychodzi człowiekowi żyć. Takim uczuciem, które wyzwala w nas zmiany, jest na przykład cierpienie, towarzyszące nam w wielu chwilach życia, które ma niebagatelny wpływ na kształtowanie się naszej osobowości. To doświadczenie czasami nas umacnia, czasami zaś sprawia, że upadamy, nie potrafiąc sobie poradzić z ogromem bólu. Ból, jaki sprawia mu dana sytuacja, może być motywacją do poprawienia swego życia, do zadośćuczynienia wyrządzonym krzywdom.
Przemiana ukazana w utworach różnych epok jest częściej przemianą pozytywną, a to dlatego, że taka jest bardziej widoczna i trwała. W tego typu przemianie wyraźniej widać jej przyczyny i przebieg. Niezależnie od tego, czy przemiana jest stopniowa czy nagła, jest ona nieodzownym elementem życia człowieka i będzie opisywana przez kolejne pokolenia pisarzy i poetów.
Tytuł: Przemiana bohatera i jej sens w literaturze. Zanalizuj problem na przykładach wybranych utworów.
Wiadomość wysłana przez: waruna w Maj 11, 2009, 02:48:55 pm
Moje uwagi:
- praca na temat - a to ważne
- językowo - taka sobie. Pomijam jakieś literówki, czy brak przecinków, bo masz zamiar to mówić, ale dla mnie mieszają się tu dwa style: twój, czasami trochę nieporadny i książkowy. Nie mówię, że przepisywałaś, ale dla mnie widać, że część pisałaś pod dużym wpływem jakiś opracowań. Dużo powtórzeń: przemiana i przemiana w kółko (ale przynajmniej komisja nie ma wątpliwości o czym mówisz)
- budowa - trochę poszłaś na łatwiznę. Często nie łączysz życiorysu bohatera z cechami jakie omawiasz - trochę tak jakbyś najpierw przepisała życiorys, potem przewróciła w opracowaniu parę kartek i znalazła cechy bohatera i znów przepisała... Zresztą dla mnie te życiorysy są zbyt dokładne - uwierz mi, że komisja zna Pana Tadeusza i nie musisz omawiać historii księdza Robaka (tylko wyszczególnić szukane cechy z powiązaniem do sytuacji w których się ukazywały).
- no właśnie, nie jest to trochę zadługie? Ile czasu zajmuje ci tego mówienie?
- od kiedy to Kordian zrezygnował w ostatniej chwili z popełnienia samobójstwa? Po prostu była to próba nieudana (nawet nie potrafił sie zastrzelić...)
- Ligia ona sie zwała ( ta z Quo Vadis) czy Kallina ( tej lektury zabardzo nie pamiętam, ale lepiej się upewnij z tą Kalliną co ją wtrąciłaś)
- no i pochwała na koniec - dobre podsumowanie przemiany Jacka (jak wymieniasz te cechy: było to - a jest tamto...)
Podsumowanie:
Praca nie jest zła, ale powiedziałabym średnia. Wykonałaś polecenie ( a to i tak dużo, bo gros osób tego nie robi). Na miejscu komisji próbowałabym wybadać, na ile to ty sama przygotowałaś ten temat i go przemyślałaś. No i to od twoich odpowiedzi zależy punktacja (ja bym dała tak przy zadawalających, ale średnich odpowiedziach coś koło 12-13 pkt, dobrych i bardzo dobrych 16), no a złych to wiadmomo...
Ale myślę, że komisja oceni cię trochę łaskawszym okiem ( i tego Ci życzę :))
Tytuł: Przemiana bohatera i jej sens w literaturze. Zanalizuj problem na przykładach wybranych utworów.
Wiadomość wysłana przez: _Mithrandir w Maj 11, 2009, 04:51:00 pm
Tym razem poprawiłem temat, bo już była odpowiedź, ale bez ostrzeżenia się nie obędzie.

waruna, pewnie i tak już wiesz, że na nieregulaminowe posty nie odpowiadamy, więc tylko powiem, żebyś w przyszłości zwracała uwagę na zgodność postów z regulaminem.
Tytuł: Odp: Przemiana bohatera i jej sens w literaturze. Zanalizuj problem na przykładach wybranych utworów
Wiadomość wysłana przez: maturalna w Maj 06, 2014, 05:57:27 pm
Mam do sprzedania prezentację maturalną: "Metamorfoza bohatera i jej sens w literaturze. Omów na wybranych przykładach z różnych epok. ".
Praca pisana przez polonistę, weryfikowana przez dwóch nauczycieli. Wynik: 20/20.
Zainteresowanych proszę o kontakt: [email protected]