Naukowy.pl

Przyrodnicze => Geografia, Ochrona środowiska => Kompendium => Wątek zaczęty przez: diglet w Maj 19, 2008, 01:29:05 am

Tytuł: [Geografia] Geografia ekonomiczna
Wiadomość wysłana przez: diglet w Maj 19, 2008, 01:29:05 am
Przemysł Polski na przełomie ostatnich 40 lat

   
   Nasze zrozumienie tego tematu powinniśmy rozpocząć od analizy terminu geografia ekonomiczna. „Przedmiotem geografii ekonomicznej jest rzeczywistość gospodarcza, a dokładniej – gospodarcza i polityczna działalność społeczeństw ludzkich. Dyscyplina ta ukazuje nie tylko stany rzeczywiste, ale też wyjaśnia ich genezę, wartościuje stwierdzone fakty i prognozuje treny przyszłościowe.” Ireneusz Michałków, Geografia ekonomiczna świat i polska. Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2002, s. 9-10.
   Analizując dane z lat, kiedy polska była jeszcze krajem komunistycznym pod uwagę trzeba wziąć margines błędu. Ponieważ dane te mogły być zawyżone lub zaniżone na potrzeby propagandy władzy centralnej.
 
   Ostatnie 30 lat było bardzo burzliwe w historii Polski, co odbiło się oczywiście na zupełnie innym współcześnie kierunku rozwoju gospodarczego jak jeszcze kilkadziesiąt lat temu.
   Opierając się o dane z roku 1973 wynika, że polska dążyła do zminimalizowania działu rolniczego i zatrzymania wzrostu usługowego a całą swoją siłę skierowała na rozwój przemysłu.
   Ludność według głównego źródła utrzymania

              Przemysł            Inne (usługi)          Rolnictwo         
1950                20%                   35%                     45%
1960                25%                   40%                     35%
1970                30%                   40%                     30%

   Sytuacja ta spowodowana była dobrą bazą surowcową naszego kraju oraz naciskami władz komunistycznych Rosji by Polska w większym stopniu zaspokajała potrzeby rozwijających się krajów RWPG (Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej) oraz samego ZSRR (Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich).
   Ciężko nam jest współcześnie zdefiniować, w jakiej fazie rozwoju gospodarczego znajdowała się wtedy Polska. Jest to spowodowane tym, że, mimo iż ograniczyliśmy wkłady w rolnictwo i zaczęliśmy rozwijać przemysł to górnictwo jak zakłada teoria wcale nie zanikło a wręcz przeciwnie zaczęło dopiero przeżywać swój rozkwit. Głównym źródłem PKB (Produktu krajowego brutto) stał się przemysł.

Dochód Narodowy
                         Rolnictwo                  Przemysł
1950                          40%                          37%
1970                          17%                          54%

Wymienię teraz kilka podstawowych zasad, jakimi kierowano się podczas budowy nowych i rozwijaniu starych ośrodków i aglomeracji przemysłowych.

A) Rozmieszczenie bazy surowcowej, w szczególności węgla, rud, minerałów oraz materiałów i zasobów. W większości przypadków występowanie na danym obszarze jakiegoś składnika powodowało tworzenie się tam przemysłu odpowiedzialnego za jego wydobycie czy przeróbkę.
Węgiel kamienny wpływa na koncentrację zakładów energoprzetwórczych i energochłonnych w zagłębiu Górnośląskim i Dolnośląskim. Spowodowane jest to tym, że węgiel brunatny ze względu na swoją trudność w transporcie i niską kaloryczność (1500 – 2400 kcal na kg) jest wykorzystywany na miejscu do produkcji energii elektrycznej.

Przykładowe największe elektrownie Polski:

„Turów” – Truszów 2000 MW.
Pontrzów – 1600 MW.
„Konin” – Gasłowice 630 MW.
Adamów koło Turka 625 MW.

b) Kolejnym czynnikiem decydującym o rozmieszczeniu przemysłu jest dostępność do wody. Przemysł jest największym konsumentem wody, zużywa jej około 70%. Do głównych konsumentów wody można zaliczyć przemysł papierniczy, hutniczy, mineralny, spożywczy, górniczy, i chemiczny. Wykorzystywana jest ona do procesów chłodniczych oraz jako nośnik energii.

c) Transport stanowi również ważny czynnik lokalizacji przemysłu. Podstawowym transportem w przemyśle stał się przewóz kolejowy. Ze względu na swoją szybkość oraz już w latach 70 gęstą sieć szyn mógł dotrzeć prawie we wszystkie miejsca polski. Taki rozkwit transportu kolejowego spowodowany był jego niskimi kosztami eksploatacji oraz możliwością przewożenia surowców, paliw oraz wytworzonych już artykułów. Do nowej huty zostały poprowadzone szerokie tory z Rosji. Była to główna inwestycja i jednocześnie najważniejsza magistrala przewożąca rudy żelaza i siarki do Polski oraz węgiel do ZSRR. Często na odcinkach oddanych już do użytku linii kolejowych powstają zakłady przemysłowe. Dobrym przykładem jest tutaj linia kolejowa zwana warszawsko – wiedeńską. Jednym z zaadoptowanych pomysłów jeszcze z czasów 20 lecia międzywojennego było utworzenie sieci połączeń wodnych. Dzięki nim dałoby się szlakami żeglugi śródlądowej dopłynąć od morza aż po do śląska. Projekt nie doszedł do realizacji. Moim zdaniem warto by aktualnie podjąć ten temat, bo z ekonomicznego punktu widzenia to bardzo dobra inwestycja.

d) Siła robocza to podstawa przemysłu. Rozmieszczenie potencjalnych pracowników posiadających potrzebne kwalifikacje często decyduje o lokalizacji zakładów. Wciąż udoskonalane zakłady przemysłowe potrzebują coraz to lepiej wykształconej kadry pracowniczej, dlatego już usytuowany zakład ściągając fachowca gwarantuje mu zakwaterowanie.

e) Produkcja przemysłu oraz infrastruktura naszego kraju były uzależnione od RWPG i ZSRR. To właśnie tam była wysyłana prawie cała nasza produkcja krajowa. Dlatego projektowane było tworzenie nowych zakładów bliżej wschodniej granicy oraz rozwój dróg i kolei w tamtych terenach. Niemożna zapomnieć, że lata polski komunistycznej to ciągłe napięcie związane z groźbą kolejnej wojny, dlatego strategiczne zakłady były umiejscawiane w najbezpieczniejszych lokalizacjach i podejmowane były wszelkie środki ostrożności dla ich ochrony.

Realna sytuacja ekonomiczno - polityczna Polski była zafałszowana przez organy władzy. Dla potrzeb propagandy obraz naszego kraju kreował się wspaniale w stosunku do zachodnich kapitalistów. 40 lat życia w kraju socjalistycznym doprowadziło do katastrofy ekonomicznej.
- Gigantyczna inflacja (obniżenie się wartości pieniądza, niewiele towaru w stosunku do ilości pieniędzy),
- Deficyt budżetowy (większe wydatki Polski od jej zarobków),
- Odsetki od zadłużeń zagranicznych,
- Zacofanie technologiczne spowodowało, że produkcja naszych wyrobów była mało lub nieopłacalna a same produkty były niskiej jakości i nie mogły konkurować z tymi z innych krajów. To właśnie doprowadziło, że w latach 90 upadła ogromna ilość zakładów a naród czuł ogromne niezadowolenie z panującej sytuacji. Przez ostatnie prawie pół wieku żył pod „kloszem” państwa po przewrocie politycznym został sam ze swoimi siłami. Zacofany prawie we wszystkich dziedzinach kraj ze słabą infrastrukturą i brakami w gospodarce i słabo wykwalifikowaną kadrą pracowniczą nie mógł szybko podnieść się z tak poważnego kryzysu. Na przykładzie tej historii przekonujemy się, że pozorny dobrobyt i rozkwit ekonomiczny kraju był stanowczo przebarwiony. A nowa polska musiała się nauczyć żyć we współczesnym świecie w przeciągu zaledwie 20 lat.

Ogromne ilości wydobytych surowców i wytworzonych produktów z kilku względów nie były powodem rozwoju kraju.
– dane, którymi byli faszerowani obywatele były stanowczo przesadzone (zawyżone).
- artykuły te nie trafiały na polski rynek, tylko do RWPG i ZSRR.
- niska jakość produktów i niewykwalifikowana kadra pracownicza i dyrektorska.
- filozofia społeczna, że nie warto się zamęczać w pracy, bo i tak wypłata się należy.

Aktualnie cele polityki ekonomicznej zmieniają się bardzo szybko. Ale podstawowymi jej założeniami jest umocnienie kapitalizmu pozostawiając pod jurysdykcją państwa tylko strategiczne ośrodki przemysłu. Polska stara się w kroczyć w fazę poprzemysłową rozwoju gospodarczego, cechującą się intensywnym rozwojem sektora usług szczególnie informatycznego i finansowego.

[opracowanie zostało przygotowane dla uczniów szkół średnich poziom podstawowy i rozszerzony]

Wszelkie sugestie PW